Ożga

Rawicz

Ożga h. Rawicz, vel Ozga, Oszka, stara rodzina małopolska, w pow. sandomierskim. Pisali się z Ossy. Z nich jeden senator: Samuel-Jan, biskup kijowski w latach 1721-1756. Od Ożgów pochodzą Rusieccy tego herbu, którzy używali przydomków Ursyn i Ożga (Oszka). 

Ożgowie byli w latach 1448-1578 dziedzicami majątku Ruszcza, w parafii Sulisławice, w pow. sandomierskim, od którego to majątku pisali się Rusieccy. 

Nazwisko Ożga (Ozga) jest typu przezwiskowego i pochodzi chyba od wyrazu Osa, zdrobniale (Oska, Oszka). Według internetowego słownika nazwisk w Polsce IJP PAN, wyraz „ożga” oznaczał dawniej człowieka mającego podarte, poszarpane ubranie, czyli obszarpańca lub obdartusa. Drugie znaczenie tego wyrazu mogło pierwotnie oznaczać osobę kojarzoną z pożarem lub jego skutkami.

Jedna ich linia przeniosła się już w XV wieku na Ruś Czerwoną i tam w wieku XVII, aż do drugiej połowy XVIII stulecia posiadała rozległe majątki. 

Andrzej, wsi Rzeczycy, a Siegniew, wsi Ruszczy dziedzice 1470 r. Andrzej, opat tyniecki, umarł 1482 r.

Jan z Ossy otrzymał 1502 r. wieś Regnów. Piotr, dziedzic na Milatynie i Ossie, pisarz  ziemski buski 1539 r., podsędek lwowski 1598 r. Stanisław żonaty 1560 r. z Urszulą Chwalczewską, starościanką krzemieniecką. Wojciech, dziedzic Kozapczowa 1586 r. Baltazar, podstarości i sędzia grodzki lwowski 1587 r., żonaty z Elżbietą z Siemuszowa.

Mikołaj, poborca lwowski i halicki 1589-1602, poseł na sejmy, łowczy lwowski 1610-1617, z poślubił Zofię Tyrawską. Piotr, dziedzic Milatyna, sędzia ziemski lwowski 1603 r., starosta trembowelski 1614 r., poseł do Turcji 1617, referendarz wielki koronny 1619 r., żonaty z Ewą z Narajowa.

Piotr, dziedzic dóbr Lisko, Milatyn i Nowosielce, pisarz ziemski lwowski 1622 r., elektor 1648 r. z woj. ruskiego, podkomorzy lwowski 1654 r., starosta trembowelski, żonaty 1v. z Gryzeldą Romanowską, 2v. z Heleną Ostromęcką. Córki jego: Anna, 1v. za Jerzym Wielhorskim, kasztelanem wołyńskim, 2v. Denhoffowa, łowczyna litewska, i Teresa Chociwska.

Synowie Piotra: Mikołaj, poległ pod Ochmatowem, a Jakub z Ossy, dziedzic dóbr Bursztyn, elektor 1669 r. z ziemi halickiej, stolnik chełmski 1692 r. Jerzy, dziedzic dóbr Milatyn, elektor 1669 r. z ziemi halickiej, podczaszy lwowski 1679 r., poślubił Katarzynę-Annę Sokolnicką, chorążankę lwowską.

Mikołaj, dziedzic Trościańca, towarzysz pancerny 1706 r., następnie 1721 r. cześnik lwowski. Teresa za Stanisławem Rosochackim, podczaszym drohickim, podstarościm i sędzią grodzkim bełskim. Antoni, stolnik lwowski 1712 r., dziedzic Milatyna, poślubił Juliannę Zielonka.

Jan, proboszcz lwowski 1719 r. Józef-Alojzy, stolnik i sędzia kapturowy ziemi lwowskiej 1733 r., żonaty z N. Nagórską, stolnikówną bełską. Antoni, dziedzic dóbr Milatyn, starosta romanowski 1757 r., rotmistrz pancerny 1761 r., regimentarz partii ukraińskiej, żonaty dwukrotnie, 1v. z Marianną Stecką, kasztelanką kijowską, 2v. z Różą Rzeczycką, wdową po Kocu, podkomorzym bełskim.

Antonina, żona Dominika Cetnera, starosty stockiego i czerwonogrodzkiego 1783 r. Samuel-Jan (zm. 1756), proboszcz i kanonik lwowski 1715 r., scholastyk chełmski 1717 r., deputat na Trybunały, biskup kijowski i czerniechowski 1721 r., elektor 1733 r. z woj. kijowskiego, pierwszy stale osiedlił się w Żytomierzu i zapoczątkował w tym mieście fundację katedry (Metr. Kor., Conv. Piotrk. i Vars., Kancl., Zap. i Wyr. Tryb. Lubel., Conv. Vars., Sigil., Wyr. i Zap. Tryb. Piotrk.).

Genealogia
(osób: 21)

• ANTONI Ożga h. Rawicz (ok. 1720-po 1761), s. Józefa-Alojzego i NI. Nagórskiej, starosta romanowski 1757 r., rotmistrz pancerny 1761 r., regimentarz partii ukraińskiej; dziedzic dóbr Milatyn, w XIX wieku pow. Kamionka Strumiłowa; żonaty dwukrotnie, 1v. z Marianną Stecką, kasztelanką kijowską, 2v. z Różą Rzeczycką, wdową po Kocu, podkomorzym bełskim (Urus.); 1ż. (ok. 1750) Marianna Stecka (ok. 1730-ok. 1756), kasztelanka kijowska; dzieci: Antonina; 2ż. (24 VII 1757 Lwów) Róża Rzeczycka (ok. 1720-31 XII 1796), fundatorka kościoła, starościna romanowska; zm. Żelechów Wielki, parafia Żelechów Wielki, pow. Kamionka Strumiłowa (MK Żelechów Wielki); ślub w bazylice lwowskiej (MK Lwów: Bazylika).

• ANTONINA Ożga h. Rawicz (ok. 1750-po 1770), c. Antoniego i 1ż. Marianny Steckiej; w aktach także: Antonina Ożdżanka (Bon.; Dw. Gen.); m. (ok. 1770) Dominik Cetner h. Przerowa (ok. 1740-po 1770), s. Stanisława, starosty szczurowieckiego, i Róży Dąbrowskiej h. Ślepowron? (łowczanki latyczowskiej), starosta stocki i czerwonogrodzki 1783 r.; dzieci: 1/ Ignacy Eugeniusz Cetner h. Przerowa (ok. 1770-po 1805), starosta stocki, kawaler Orderu św. Stanisława 1775 r.; 1v.  (1792 Lwów) Tekla ks. Sapieha h. Lis (ok. 1770-po 1792), c. Franciszka Ksawerego i 1ż. Teresy Suffczyńskiej h. Szeliga; 2v. (1804) Elżbieta ks. Lubomirska (ok. 1780-po 1805), c. Franciszka Ksawerego i Antoniny Adelajdy Potockiej h. Pilawa; dzieci: Eleonora, Aleksander.

Źródła: Bork. Spis; Kos. t. 1; Nies.; PSB t. 24/683-685; Urus. t. 13/143-145.