Wyżycki

Gierałt

Wyżycki h. Gierałt (in. Gerałt, Gierałd, Gerald, Ośmioróg, Osmoróg), vel Gierald-Wyżycki, Wyrzycki, rodzina małopolska, w dawnym woj. krakowskim. Pisali się z Wyżyc. Później widzimy ich m.in. także na Kujawach. Są wymienieni w herbarzu Paprockiego (1584). Z nich: 3 senatorów w latach 1696–1767, w tym 1 arcybiskup lwowski i 2 kasztelanów.

Ich gniazdem są Wyżyce (dawne Wyrzyce, Wyszyce), w parafii Mikluszowice, pow. Bochnia. Pierwsza znana wzmianka o miejscowości pochodzi z 1365 r. Zwały się pierwotnie Wydżdżyce od imienia Wydżga (Wiczga), które nosi też jeden ze współdziedziców wsi (Kod. Mał., t. 1/348). Początkowo była to wieś szlachecka. Obok Gierałtów dziedziczyli na Wyżycach Radwanowie. 

• JAN Wyżycki h. Gierałt (ok. 1660–po 1704?), s. Stanisława i Krystyny Zawichowskiej, chorąży kijowski, starosta bracławski, bierzwiański, pułkownik chorągwi królewicza Aleksandra Sobieskiego, wcześniej porucznik chorągwi husarskiej marszałka wielkiego koronnego Stanisława Herakliusza Lubomirskiego; w 1691 r. brał udział w wyprawie Jana III Sobieskiego do Mołdawii; właściciel dóbr służewieckich (Nies.; Pam. Sarn.); ż. (11 II 1691) NI. Żaboklicka (ok. 1660-po 1693), c. Nikodema, chorążego bracławskiego, późniejszego wojewody podolskiego, i Anny Skotnickiej h. Bogoria; dzieci: Józef (ur. ok. 31 X 1693); dzieci: Mikołaj, Józef. 

• LUDWIKA Wyżycka h. Gierałt (ok. 1690–po 1737), c. Stanisława i Krystyny Zawichowskiej; w 1737 r. Ludwika występowała już jako wdowa po Mikołaju Marchockim; 1m. Tomasz Kossakowski h. Ślepowron (ok. 1680-ok. 1725), s. Mikołaja i 2ż. Anny Skotnickiej, starosta błotnicki, chorąży żytomierski, dziedzic dóbr Garbów i Bogucin; jeszcze w 1724 r. występuje w sprawie granicznej dotyczącej rzeczonych dóbr; dzieci: Anna, Teresa; 2m. Stanisław Szembek h. wł. (ok. 1680-po 1726), starosta lelowski; 3m. Mikołaj Marchocki h. Ostoja (ok. 1680-ok. 1737); 1v. Marianna Radgowska.

Źródła: Bork. Spis 520; Dw. Teki (Regesty); Nies. t. 9/465-468; Kos. t. 1; Pap.; Pam. Sarn.; SGKP t. 14/167, t. 15 cz. 2/706.